Lieve Rafaela,

Een tijdje geleden ontving ik jouw brief (door jou gepubliceerd op internet; helaas verwijderd nadat ik mijn antwoord had geschreven). Dat gebeurde, om precies te zijn, twee dagen voordat mijn nieuwe polyamorie datingsite PolyamorieMatch.nl (PAM) live ging. Ik las jouw brief en wilde graag reageren. Maar zorgvuldig reageren kost tijd en PAM slokte dag en nacht mijn aandacht op. Maar nu is het tijd voor een reactie. Ik heb gesproken met jouw ex-geliefde J., ‘de vrijgevochten vrijgezel’, zodat ik een beter beeld heb kunnen vormen van jullie situatie.

Polyamorie het relatiewalhalla? Welnee!

Mensen denken vaak dat liefdesrelaties bedoeld zijn om het leuk te hebben. Dat is in mijn ogen een misverstand.  Een liefdesrelatie brengt niet alleen lusten maar ook lasten met zich mee.  In mijn beleving is een liefdesrelatie het ultieme middel om jezelf te ontwikkelen als mens, waarbij de ander een spiegel voor je is. In een monogame relatie kun je jezelf verschuilen en elkaar uit de weg gaan. Maar bij twee liefdesrelaties kom je jezelf en alle blokkades die je vanaf je jeugd hebt opgedaan in het kwadraat tegen.  Niet alleen jij maar ook jouw partners.

Ik begreep van J. dat jouw echtgenoot B. er bijvoorbeeld een emotioneel probleem mee had toen J. een kaartje met lieve tekst via de post naar jou stuurde. Zo’n groot probleem zelfs, dat J. geen kaartjes meer mocht sturen. Want jullie huis was voor het gezin. Daar waren J. en zijn kaartjes niet welkom. In mijn boek onderscheid ik vijf strategieën om met jaloezie om te gaan. ‘De situatie uit de weg gaan’ is voor B. de gemakkelijkste optie.  Persoonlijk vond ik het altijd heerlijk dat ik mijn (helaas ex-) geliefde Peter thuis kon ontvangen. Hij had bovendien een prima relatie met mijn echtgenoot en mijn kinderen vonden hem grappig. Om deze situatie te bereiken hebben mijn man en ik hard gewerkt aan onze persoonlijke ontwikkeling en heel wat emoties overwonnen. Dat is een proces van een aantal jaren geweest.

De tweede plaats? Natuurlijk niet!

Veel polyamoreuze relaties lopen stuk omdat mensen wel de geneugten van de polyamorie verwachten, maar vervolgens krampachtig vasthouden aan de ‘zekerheden’ van de monogamie. Volgens Deborah Anapol (in: Polyamory: the new love without limits) is dit één van de grootste veroorzakers van problemen bij mensen, die polyamorie in de praktijk uitoefenen. Het werkt niet, want monogame relaties en polyamoreuze relaties zijn niet uitwisselbaar met elkaar. Het vereist echt een andere manier van denken en in het leven staan, een ander paradigma. Volgens mij is dat precies wat er bij jullie gespeeld heeft.

Jouw woorden: ‘Ken jij iemand die genoegen neemt met de tweede plaats? ‘ en: ‘Jij bent slechts nummer twee’ laten zien dat J. bij jou op de 2e plaats stond en echtgenoot B. op de nr. 1. Dat vind ik een typisch voorbeeld van monogaam denken en veroorzaakt altijd problemen.  Natuurlijk wil niemand op de tweede plek komen. Jij schrijft ook: '...een zucht naar meer. Niet bij mijn man en mezelf, want wij hadden meer dan ons hart begeerde (de koestering thuis en de folietjes buitenshuis), maar bij de partners nummer twee.' Jullie secundaire partners wilden meer? Dat kan ik me voorstellen, als je elkaar maar één keer in de twee weken mag zien! Dat zou voor mij ook niet gewerkt hebben.

Er zijn overigens mensen die met een dergelijke intensiteit wel tevreden zijn.  'Dat wat werkt' is voor ieder mens anders. Maar, lieve Rafaela, wees eerlijk: heb jij misschien ook gedroomd van meer: van vrijen met jouw twee geliefden tegelijk; van met zijn allen samenwonen in een huis?

Polyamorie kunstgreep? Een levenskunst!

Om succesvol polyamoreus te kunnen leven zul je echt op een geheel andere manier dan we gewend zijn in het leven moeten gaan staan. Durf chaos te omarmen. Laat bestaande zekerheden los. Durf je eigen blokkades/leerproces onder ogen te zien. En laat iedere geliefde zijn eigen unieke, echte, volledige plek innemen. Bovendien is een flinke dosis zelfvertrouwen nodig, want anders gaan de emoties teveel met je op de loop. Je moet heel goed communiceren met elkaar waarbij alle betrokkenen gelijkwaardig zijn. En ten slotte is een flinke dosis lef nodig om eerlijk te durven communiceren over jouw behoeften.

J. had vaak het gevoel dat hij geen spreekrecht had. Hij kwam achteraan in de hiërarchie. Besluiten die jij samen met B. nam en die ook hem aangingen werden hem medegedeeld. Ik heb de indruk, in tegenstelling tot wat jij schrijft, dat echtgenoot B. weinig tot geen jaliefgevoel heeft ervaren naar J. toe. Jij noemt polyamorie een kunstgreep. Ik ervaar juist dat ik, door de weg van de polyamorie te kiezen, dicht bij mezelf blijf, naar mijn hart kan luisteren en niet hoef te voldoen aan ‘dat wat hoort’.

Polyamorie succesverhalen

In jouw brief omschrijf je jouw ervaring en jouw situatie als ‘dé’ situatie. Ik wil dat nuanceren. Voor jou en jouw echtgenoot heeft polyamorie blijkbaar niet gewerkt. Maar ik ontmoet iedere dag mensen voor wie het wel goed werkt. En dat kan ik zelfs laten zien: op PAM lees ik in de profielbeschrijvingen vele persoonlijke verhalen van mensen voor wie wél  goed werkt. Ik noem polyamorie ook wel: liefde voor gevorderden. Succesvolle polyamorie is op dit moment voor veel mensen nog niet weggelegd. Ik verwacht dat dit aantal de komende decennia flink zal toenemen. Een kwestie van tijd, nieuwe generaties mensen en een hoop goede voorbeelden. We moeten 'alleen' nog even anders leren denken.

Liefde verdubbelt zich

Jij schrijft: ‘Liefde is exclusief. Er bestaat een unieke band die je maar met één iemand tegelijk kunt delen. Je kunt je hart maar op één plaats achterlaten.’ Ik ervaar dat anders. Liefde heeft de heel bijzondere eigenschap dat het méér wordt als je het kunt delen. Ik laat bovendien mijn hart niet achter maar hou het bij me. Mijn hart is groot genoeg om meedere geliefden in te sluiten. En met iedere geliefde ervaar ik een unieke band en die kunnen prima naast elkaar bestaan.

De bekende schrijver Arthur Japin woont met twee geliefden samen in een huis. Hij valt voor mij in de categorie ‘gevorderd in de liefde’.  Hij schrijft erover: ‘Alleen wie het nooit heeft meegemaakt kan denken dat de ene liefde aangetast kan worden door de andere. Mensen denken dat liefde net als een fles is waar maar zoveel glazen uit gaan. Maar liefde verdubbelt zich gewoon als je van twee mensen houdt. Het is een wonderbaarlijke vermenigvuldiging. En zoals dat gaat met wonderen. Als je er zelf niet bij bent geweest dan kun je het niet geloven.’

Emotionele rollercoaster

Wat een emotionele rollercoaster hebben jullie met zijn allen ingezeten! Ook beluisterde ik een hoop communicatiestoornissen. Ik kan me goed voorstellen dat jij uiteindelijk uit zelfbehoud de stekker eruit hebt getrokken. Moeilijk voor J. die het via een smsje kreeg medegedeeld en jou nooit meer heeft gesproken. J. vertelde me dat jullie zielsverwanten waren. Hij zit, na bijna een jaar, in de beginfase van een diep rouwproces. Hij heeft het nog steeds niet kunnen accepteren dat zo iets moois niet kan bestaan. 

Je noemt jezelf monogaam. Monogamie is geen natuurlijke eigenschap maar een middel en kan als afspraak prima werken om samen gelukkig te zijn. Maar…Kijk eens om je heen: dan zie je dat het voor een meerderheid van de bevolking niet werkt.

Eert het verschil

Laat ieder mens zijn eigen keuzes maken en dat pad bewandelen wat voor haar of hem goed werkt. Voor jou is dat nu monogamie. Voor mij is dat nu polyamorie. En weer een ander voelt zich het beste bij stiekem vreemdgaan. Het is jou niet gelukt om aan twee geliefden een echte plek in jouw leven te geven.  Waar ik benieuwd naar ben is of monogamie voor jou op langere termijn zal werken.  Het lijkt me erg lastig, gezien jouw behoeftes, levenservaringen en de intensiteit die jij met twee geliefden hebt ervaren. Dat is ook de reden dat J. nog steeds hoopt dat het goed komt. Hij leest jouw verlangen in jouw columns.

Voor nu is monogamie waarschijnlijk een goede oplossing. De tijd zal leren wat voor jou in de toekomst werkt. Ik vrees eerlijk gezegd, lieve Rafaela, dat een aantal levenslessen die de ervaring met J. jou heeft gebracht, zich opnieuw aan jou zullen manifesteren. De kosmos zorgt ervoor dat jij iedere keer weer opnieuw de kans krijgt om te leren, totdat jij jouw levenslessen onder de knie hebt.

In jouw brief schrijf je zeer stellig dat liefde exclusief is. Mijn vraag aan jou is:  eert het verschil, want anders wordt ieder verschil een geschil.

Ik wens jou en je gezin veel Liefde en wijsheid,

Ageeth